Hajduti i çadrës

May 27, 2016 by

Klodi Leka Si çdo mbrëmje tjetër, me t’u errur saç duhet, dyzetvjeçari Çim Z doli nga shtëpia dhe kishte për të bërë shumë kilometra rrugë në këmbë gjer në arritjen e stacionit të dëshiruar: kazanët e lagjes së pasur të qytetit. Kazanët e mbeturinave. Shtëpinë e la në gjumë, ndërsa po në gjumë gjeti rrugicat e lagjes periferike, pa drita, me mure të lartë dhe dyer të hekurta. Me ç’duket të gjithë kishin rënë në gjumë. Përveç pesë a gjashtë qenushëve pa padronë, të cilët, atyre çasteve, bënin dashuri me njëri tjetrin. Çim Z, ose Rrumi siç e thërrisnin shokët, e drithëronte një heshtje e tillë. Qysh herët kishte pyetur veten se ç’i mbron njerëzit nga errësira dhe gjumi i rëndë pa ëndrra. “Çfarë na mbron prej territ? Ç’ka aty? Ç’struket? Çfarë krijesash heshtin...

read more

Si e refuzoi Kopenhageni utopinë moderniste...

May 25, 2016 by

Përgatiti: Hajdi Bengu Debatet politike të kohëve të fundit janë fokusuar në lëmin e urbanistikës. Vlen për t’u kujtuar këtu çështja e parkut, shpërngulja e romëve nga vendbanimet e tyre, sheshi i ri në qendër të Tiranës, stadiumi i ri kombëtar, ndërtimi i unazës së re, shpronësimi i banorëve etj. Për të mos folur për transportin publik. Kjo vjen për arsye se kryebashkiakët dhe politikanët shqiptarë, pa dallim partie, nuk kanë pasur kurrë ide origjinale. Gjithmonë janë mbështetur në idetë e arkitektëve dhe urbanistëve të huaj ose, thënë më saktë, në idenë e qytetit “modern” me pallate shumëkatëshe, beton dhe asfalt, të ndërthurur me afera korruptive. Për të treguar se nuk është ky modeli që duam, po sjellim shembullin e Kopenhagenit. Ndërsa betoni derdhej nëpër qytetet e Evropës, kryeqyteti i Danimarkës u gjend në...

read more

Pusht(et)imi estetik i qyteteve...

May 23, 2016 by

Klodi Leka Në vazhdën e projektit qeveritar për rilindjen e qyteteve dhe qytezave, sheshe të shumta anembanë vendit kanë nisur të mbathen me mermer të kushtueshëm, të restaurohen ndërtesat zyrtare, të ngulen palma dhe, në mungesë të objekteve estetike të realizmit socialist, të ngrihet ndonjë shatërvan apo teneqe pa pikë lidhjeje e pagëzuar si art modern. Këto sheshe madhështore, të konsideruara si grim i nevojshëm për paraqitjen evropiane të qyteteve tona, në shumë raste i ngjajnë njëra-tjetrës, kurse herë tjera kanë probleme të mëdha tekniko-urbanistike. Për shembull, shëtitorja e re e Beratit, me qëllim që të ndërtohej sa më shpejt për reklamë elektorale qeveritare, nuk ka kanalizime dhe përmbytet në çdo stinë shirash. Njësoj edhe në Durrës. Në Korçë, rilindja urbane ka suvatuar dhe lyer me bojë pjesën historike të qytetit, shtëpitë me gurë...

read more

Maurizio Lazzarato: Universiteti amerikan: model i shoqërisë së borxhit...

May 20, 2016 by

Prodhimi i dijes është një sipërmarrje financiare …Pse marrim universitetin dhe pse në Shtetet e Bashkuara? Sepse ky tempull i transmetimit dhe prodhimit të dijes perëndimore është edhe model institucioni financiar dhe ekonomie borxhi. Për disa arsye. Në njërën anë, universiteti amerikan përbën realizimin ideal të marrëdhënies kreditor-borxhli. Nga ana tjetër, studenti amerikan trupëzon në mënyrë të përsosur kushtin e njeriut borxhli duke shërbyer si paradigmë për kushtet e subjektivimit të ekonomisë së borxhit që haset në tërë shoqërinë. Një raportim i kohëve të fundit nga New York Federal Reseve mbi borxhin familjar amerikan jepte të dhëna mbi borxhërinë e studentëve amerikanë. Në 31 mars 2012, shuma e parave që studentët kishin marrë hua, që ende nuk i kishin kthyer, për të financuar studimet universitare arrinte në 904 miliardë dollarë, që është 30 miliardë...

read more

Bukuria që vret

May 19, 2016 by

Alfred Bushi Në hulumtimet e tij rreth botëkuptimit folozofik dhe estetik migjenian Alfred Uçi flet për ekzistencën e një marrëdhënieje të ngushtë mes koncepteve që qëndrojnë në themel të mendimit ekzistencialist të Kierkegardit dhe ideve poetike të Migjenit. Ndër ato kiergardiane – vazhdon Uçi – kemi terma si “ose…ose”,  “dilema”, “tjetërsimi”, “kriza”, “instinkti”, “ankthi, “dëshpërimi”, “pesimizmi”, “jeta”, “vdekja”, “irracionalja”. Nga anën tjetër kemi ngrehinën migjeniane bazuar në koncepte të ngjashme, si për shembull “ose…ose”, “dilemë”, “kriza”, “bukuria që vret” etj.  Përveç këtyre koncepteve karakteristike filozofiko-letrare, kemi një tjetër koncept të rëndësishëm politik që e bashkon teologun/filozofin me poetin dhe që mendoj se e përshkon tërë veprën e Migjenit: bëhet fjalë për konceptin e përjashtimit. Për Kierkegardin: “Përjashtimi i shpjegon të përgjithshmen vetvetes. E nëse duam të kërkojmë në mënyrë të saktë të përgjithshmen, duhet...

read more

Për një rikonceptim të familjes...

May 14, 2016 by

Zero Zero            Pedalimi për barazi dhe çlirim social të komunitetit LGBT dhe mundësia që në reformën e re të drejtësisë të ligjësohet e drejta për t’u martuar brenda të njëjtës gjini kanë ndezur polemika të forta në rrjetet sociale. Shumë konservatorë, për çudi edhe më shumë liberalë, kanë mprehur kamat e kundërshtisë ndaj veprimeve në fjalë me dy arsyetime kryesore: të drejtën për familje e ka kushdo, prandaj gayt t’i lënë qurravitjet se nuk i diskriminon njeri; e drejta për t’u martuar brenda së njëjtës gjini përbën mutacion të rrezikshëm natyror dhe moral, duke rrezikuar kështu shëndetin e familjeve të zakonshme. Ka edhe kritika të tjera, më se të qëndrueshme për mendimin tim, si tinëzia përmes së cilës tentohet kalimi i ligjit për martesat homoseksuale pa diskutim publik apo se shoqëria ka halle tjera...

read more

Nuk pendohem: Ramën do ta godisja përsëri...

May 13, 2016 by

Liri Kuçi Përkufizimin e figurës të dikujt do të sigurohesha ta vendosja në vetëm një linjë: pohuese ose mohuese të asaj çka mund dhe nuk mund të jetë një njeri në të vërtetë. Do të mund t’ia besoja vetes këtë të fundit, sikur të mos më ravijëzohej në çast figura e personit që praktikisht do të ma rrëzonte të gjithë përsiatjen e mësipërme, kryeministri  ynë dërdëng . Nuk deshi as shumë mend e punë të më kujtohej personi më i shpeshtë i televizionit, politikës, jetës së përditshme, arsimit, shëndetësisë, artit, kulturës e shumëçkaje tjetër. Tek ai gjenden të gjitha cilësitë e mundshme njëherësh, saqë  nuk e mendoj dot veten si të vetmin njeri që e shikon kaq të kompletuar dhe ambigue figurën e tij kryeministrore. Portretizimi i kryeministrit do të qe i pavërtetë, pa...

read more

Gjyq politik

May 12, 2016 by

Lëvizja Për Universitetin Të mërkurën nis gjyqi ndaj pesë studenteve të Lëvizjes Për Universitetin dhe tre aktivistëve të Klubit Politik të Studentëve. Akuzat që rëndojnë ndaj tyre, “goditje për shkak të detyrës” dhe “kundërshtim i punonjësve të policisë”, parashikojnë dënime deri në katër apo dhjetë vjet burg, në varësi të interpretimit të prokurorit dhe gjykatësit. Pse po nis procesi i dënimit të studentëve aktivistë? Jo se guxuan të protestonin. Në këtë vend ku protestat janë kotësuar në rituale dhjetëravetëshe ekzotike që nuk tërheqin as vëmendjen e policëve roje. Ato nisin me foto nga kënde heroike dhe bitisen në shfrim dufi në kafene për popullin e pagdhendur që nuk tundet vendit. Në një vend të tillë, studentet e Lëvizjes Për Universitetin shpërfaqën guximin e protestës autentike, e asaj që u tregon vendin kryepushtetarëve keqbërës, nuk...

read more

Copëza Shqipërie

May 9, 2016 by

Fitim Salihu I “Kur ta ktheva Kosovë shpinën, të lashë në borë e gjeta dimër…Gjetëm mbret, moçale, k’neta. Bukë e lotë na shkojke jeta.” Këto janë vargjet e këngës së famshme të rapsodit të madh Dervish Shaqës. Kënga përshkruan historinë e refugjatëve kosovarë që iknin nga Mbretëria Jugosllave në vitet ’30 në drejtim të Shqipërisë së Zogut, me idenë se atje i pret “toka e premtuar”, por që gjendja andej, ndonëse pa pushtues të huaj si Kosova, në aspektin ekonomiko-social ishte po aq mizore sa në Kosovë. Fantaksja vazhdoi gjer në vitet ’90 – kur u hapën kufijtë – me kosovarët që qanin me lot Shqipërinë jo vetëm si mëmëdhe, por edhe si vend që kishte përparuar. Pas hapjes së kufirit dhe sidomos pas ardhjes së kanaleve televizive shqiptare në shtëpitë e kosovarëve, dalëngadalë...

read more

Rreth lëvizjes Nuit Debut

May 7, 2016 by

Intervistë me Stela Muçin, studente e Universitetit të Arkitekturës “Paris La Villette” dhe pjesëmarrëse aktive e lëvizjes së mirënjohur social-politike Nuit Debut. E krahasuar me lëvizjet e tjera antisistemore simotra si Occupy Wall Street apo Indignados, kjo lëvizje lindi si kundërshtim i reformave neoliberale që po ndërmerrte qeveria franceze dhe që shpreheshin në “ligjin e punës” dhe në “ligjin El-Khomri”. *** Prej shumë javësh rrjetet sociale po gumëzhijnë nga ngjarjet në rrugët e Francës, ku studentë dhe punëtorë përplasen ashpër me policinë? Përse ndodh kjo? Kjo vorbull protestash në Francë nisi si pasojë e propozimit të ligjit të ri të punës nga qeveria e François Hollande-it, e cila dita-ditës po devijon nga premtimet e veta elektorale e mbi të gjitha nga ideologjia e majtë që supozohet të përfaqësojë. Ky është një ligj i mirëfilltë...

read more